Polecamy te strony
 
 

Wydawnictwo Czarne Pogranicze - Sejny
   
 Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN"  Lublin - Pamięć Miejsca
   
 czasopismo Na Vychod  Kolegium Europy Wschodniej
   
Galeria Soroczka  Art Historian Information from Central Europe
   
Tolerancja.pl o Ukrainie na portalu Rostra
 

www.paradoks.net.pl


Audioskop.net - internetowy sklep muzyczny



Wydawnictwo Muzyka Odnaleziona - www.muzykaodnaleziona.pl
 

Dom Szewca Fawki - projekt Stowarzyszenia Panorama Kultur


www.pk.org.pl/facebook
Naszą grupę w serwisie Facebook znajdziesz pod adresem www.pk.org.pl/facebook 

 

 

Reklama wspiera działalność serwisu Panorama Kultur

 

 

 
 Alfreda Markowska
Bohaterka trzech narodów

Siedemnastego października w Pałacu Prezydenckim w Warszawie odbyła się uroczystość odznaczenia Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Pani Alfredy Markowskiej z Gorzowa Wielkopolskiego. Było to wydarzenie bez precedensu, odznaczona bowiem jest Romką i jako pierwsza, polska przedstawicielka narodu romskiego otrzymała tak wysokie i ważne odznaczenie państwowe za swoje, niezwykłe zasługi.

Podczas drugiej wojny światowej uratowała od śmierci ponad pięćdziesięcioro dzieci pochodzenia romskiego i żydowskiego.

Na uroczystości wręczenia orderu pojawili się ambasadorowie Niemiec, Izraela oraz Stanów Zjednoczonych. Zgromadziło się również wielu przedstawicieli środowiska romskiego wraz z rodziną bohaterki.

Prezydent Lech Kaczyński osobiście dziękował Pani Alfredzie wyrażając podziw dla niezwykłego bohaterstwa romskiej kobiety, słowami :
(...)Jeżeli dziś istnieje naród żydowski, w tym wielu Żydów pochodzących z naszego kraju, a także pewna ilość Polaków żydowskiego pochodzenia, którzy dziś w Polsce mieszkają; jeżeli istnieje naród romski i znaczna jego część, choć nie taka jak na Słowacji czy na Węgrzech, zamieszkuje w Polsce, to dlatego, że byli tacy ludzie, jak Pani. I takim ludziom jak Pani właśnie należy się szacunek, podziw. I dla takich ludzi wymyślona została instytucja orderów, szczególnie jednego z najwyższych odznaczeń naszego kraju, jakim jest Krzyż Komandorski z Gwiazdą.Wtedy za ratowanie życia nie groziło więzienie, nie groziło zesłanie. Za to groziła śmierć i to często śmierć męczeńska. Dziękuję bardzo.”

Przemawiali również reprezentanci środowiska romskiego, m.in. Pan Robert Chojnacki , prezes Związku Romów Polskich, Stanisław Stankiewicz , przewodniczący Centralnej Rady Romów oraz uratowany od zagłady Karol Parno Gierliński, który dziękował chyba najbardziej wzruszającymi słowami: „ Urodziła mnie drugi raz. Była przeznaczona tak jak my na śmierć, ale ratowała. Dziękuję. Tak dużo jest do powiedzenia, że to jedno słowo musi wystarczyć”.
W czasie uroczystości odbyła się również projekcja filmu znanej, polskiej dokumentalistki - Agnieszki Arnold , p.t. „Puri Daj”, co w języku romani oznacza starą matkę, czyli kobietę, która w kulturze romskiej zasługuje na najwyższy szacunek. Jest to dopiero początek filmu, w którym bohaterka opowiada o kolejach swojego tragicznego losu, niewątpliwie pamiętając każdy szczegół z tego burzliwego okresu. W dobry nastrój wprawiło gości wyznanie Pani Alfredy, która otwarcie przyznała się, że po wojnie zarabiała na życie trudniąc się „sztandarowym”, cygańskim fachem, jakim było i jest do tej pory wróżenie.

W Pałacu Prezydenckim zabrzmiały również muzyka w wykonaniu kapeli cygańskiej z Gorzowa Wielkopolskiego, miasta w którym mieszka bohaterka. Na sali dało się odczuć wzruszenie, a Pani Alfreda została „porwana” do tańca przez swojego rodaka, podrygując rytmicznie w takt znanych cygańskich melodii.

Alfreda Markowska zwana Noncią (cygańskie imię) urodziła się w wędrownym taborze cygańskim, w okolicach Stanisławowa. Kiedy wybuchła wojna miała zaledwie kilkanaście lat.
Z okolic Lwowa, w celu ucieczki przed Armią Czerwoną tabor Markowskiej zaczął przemieszczać się na tereny okupowanej przez Niemcy hitlerowskie Polski. Wtedy zaczęło się najgorsze, została wymordowana cała jej rodzina i cały tabor, w którym żyła i dorastała.

Jej samej udało się przeżyć, ale nie miała nikogo. Uciekła do Rozwadowa, gdzie w wieku szesnastu lat wyszła za mąż i osiedliła się . Po pewnym czasie została znowu aresztowana i wraz z mężem przewieziona do getta w Lublinie, skąd zostali przemieszczeni po kolei: do getta w Łodzi i Bełżcu. Obojgu cudem udało się stamtąd uciec. Powrócili do Rozwadowa.

W czasie okupacji Romów zatrudniano w kolejnictwie, to ratowało przed śmiercią. Wtedy Pani Alfreda zaczęła ratować dzieci, odwiedzała miejsca pogromów, wykradała je z transportów, po pewnym czasie dzieci same zaczęły jej szukać. Za to jak wiadomo groziła śmierć, a dla niej nie było istotne czy ratowała dzieci romskie czy żydowskie. Wszystkie ratowała z takim samym poświęceniem. Wyrabiała im fałszywe dokumenty, chowała „pod spódnicą”, w pierzynach, specjalnych kryjówkach. Kiedy była taka możliwość oddawała je rodzicom. W ten sposób przeżyło ponad pięćdziesięcioro dzieci.

Alfreda Markowska, dziś już osiemdziesięcioletnia Cyganka z całym przekonaniem podkreśla, że jedyną jej ojczyzną jest Polska, a jej serce pozostało w lesie! To wyznanie wywołało ogromne wzruszenie, wśród zebranych na sali gości, a przede wszystkim zgromadzonych tłumnie Romów, którzy jeszcze pamiętają lub znają z opowieści dawne, wędrowne życie.
Za niezwykłe bohaterstwo i dokonania wdzięczne są jej aż trzy narody : romski bo ratowała romskie dzieci i godnie reprezentuje ten naród, żydowski, bo dzięki niej żyje do tej pory wielu jego przedstawicieli oraz polski bo posiada tak niezwykłą obywatelkę.

Agnieszka Mirosława Caban 
agnieszkacaban@wp.pl

Dziękuję Panu Karolowi Parno Gierlińskiemu za wszelkie informacje o Pani Alfredzie Markowskiej. 


Pokaż ten tekst swoim znajomym na Facebooku

Po aktualne informacje o wydarzeniach kulturalnych zapraszamy do grupy [panoramakultur]

- - - - - -

     


  1 2 3  >

Reklama wspiera działalnosc serwisu Panorama Kultur
© Stowarzyszenie Panorama Kultur 2003-2010
e-mail: biuro@pk.org.pl
powered by prot serwery

Poprawny CSS!